Losser Digitaal

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Enschedestraat hoek Zweermanstraat.

Geheel links het woonhuis van de bovenmeester gebouwd in 1914 naar een ontwerp van F. Croonen. Thans gemeentelijk monument dat wordt bewoond door de familie Bourgonje. Geheel rechts de contouren van de Martinusschool. De graanvelden grensden destijds aan de achtertuinen van de woningen aan de Enschedesestraat.
Van de Zweermanstraat en achterliggende bebouwing is op de gebruikte foto nog geen sprake. Hier was destijds de speelplaats van de school gesitueerd.

Op de achtergrond van links naar rechts de schoorsteen van Van Heek, de kap van de molen van Lakerink of Kellerhuis, de Muchte en het dak van het erve Zweerman.

Voor deze fotomontage is oud en recent materiaal in één beeld samengevoegd, Enschedesestraat, Martinusschool.

De Martinusschool aan de Enschedesestraat is in 1914 geopend met aanvankelijk 4 lokalen en een grote hal. Bij de school hoorde een onderwijzerswoning die momenteel wordt bewoond door de familie Bourgonje. Voordat de Zweermanstraat werd aangelegd was tussen de school en de onderwijzerswoning een speelplaats. De laatste uitbreiding dateert van 1966.

Momenteel is het gebouw in gebruik door Het Lossers Kunstcollectief, De Rommelpot en voor kinderopvang (Columbus).

Teksten: Historische Kring Losser
Fotomontages Andries Kuperus

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, panorama zuidelijk centrum.

Uitzicht vanaf de oude toren in zuidelijke richting. Links Hotel Smit ge(her)bouwd in 1910. Het oude gedeelte van de montage is van voor die datum te beginnen met een uitbouw die “de Koggel” werd genoemd. Daarnaast het afgebroken pand op de plek waar nu de voeten van bekende Lossenaren in beton worden vereeuwigd. In dit pand waren destijds meerdere families gevestigd waaronder op de hoek kapper van Huizen. In het midden de gevel van het Teylershuis en rechts daarvan het tijdens de renovatie van het Froenshuis afgebroken pand van kapper Jan Brilman.
Geheel rechts het Froenshuis.

Tekst: Historische Kring Losser

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, parkeerplaats Leurinkshof.

Een groter contrast is niet mogelijk. Roggevelden tot vlak bij de dorpskom gezien vanaf ’t Rot en nu dus vanaf de plek waar een parkeerplaats is. Het grote pand links van het midden was van de textielhandelaar ten Brink. Direct hiernaast café Holtkamp (beide panden nu Hotel Marktzicht). Verder naar rechts woonde destijds de familie Nijkamp en daarnaast was de werkplaats van wagenmaker Huttenhuis (Ramakers Graeds).

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Lijsterbesstraat(2).

Gezicht op het dorp vanaf het Rot. De hiervoor gebruikte kleurenfoto is intussen al weer achterhaald omdat de huizen in het midden van het beeld zijn afgebroken en de lege ruimte nieuw bebouwd. Alleen de Leurinkshof rechts in beeld is nog van “nu”.

Duidelijk is te zien, dat er destijds nog bijna geen bebouwing was. Daarom had de toren aan de noordzijde géén wijzerplaat. Pas in de 50er jaren kon men ook vanaf het Rot zien hoe laat het was.

Montage Andries Kuperus
Tekst: Historische Kring Losser

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, klooster Bardel.

Gezicht op het Duitse klooster van de Franciscanen, genaamd “Sint Antonius”, in de buurtschap Bardel.
De grond werd voor de paters gekocht door een stroman omdat ze anders als “vrömden” veel meer hadden moeten betalen.

In het klooster, gebouwd in 1922-1928, werd een missie-gymnasium gevestigd.
In 1938 werd het op bevel van de Nazi’s gesloten en alle paters werden uitgewezen. Zij kwamen weer terug in 1946 maar de school werd pas in 1952 heropend. Tot die tijd werd het gebouw bewoond door z.g. “Heimatvertriebenen”.

Een geïllustreerd ingebonden boekje over de geschiedenis van het klooster is voor een luttel bedrag verkrijgbaar in de hal bij de ingang.
De vooroorlogse foto in de montage laat de oorspronkelijke monumentale ingangspartij zien. Niet elke verandering is een verbetering.

Fotomontage: Andries Kuperus
 Tekst: Historische Kring Losser

Een oude opname van het burgemeesterhuis aan wat toen Het Loo heette.
Door de grote armoede destijds kende Losser niet veel van dit soort statige huizen. Aanvankelijk bestond de woning slechts uit één verdieping. Burgemeester Warnaars heeft het pand in 1902 uitgebreid met een bovenetage.

Het huis is nadien door diverse burgemeesters bewoond. Het pand deed uiteindelijk dienst als dependance van het Gemeentehuis aan de toenmalige Voorstraat en moest wijken voor het huidige Gemeentehuis waarmee weer een sfeervol stukje Losser verdween.

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Kerkstraat/Dorpsbeek.

De dorpsbeek (in de volksmond ook wel “het Kanaal” genoemd) in 1901. De zandweg links is de huidige Kerkstraat met daarachter de voormalige pastorietuin (nu de plek van het Gemeentehuis). Het kanaal verdeelde het dorp destijds in een vóór- en achterdorp.

De jaarlijkse bagger uit deze sloot werd per opbod verkocht en gebruikt voor bemesting van het land. In 1920 werd een begin gemaakt deze beek te vervangen door riolering. Daarmee verdwenen ook de rustieke bruggetjes, die waren gelegen bij de Nederland-Hervormde Kerk en bij Hotel Smit waar de beek de huidige Brinkstraat kruiste.

De Kerkstraat, met in het midden op de plek waar nu het nieuwe complex De Gaffel is gebouwd, het toenmalige pand van Bakkerij Bulters en geheel rechts de boerenwoning (met de niendeur) van de familie Morshuis (Baksteen).

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Kerkstraat en de Gaffel.

Dit beeld is inmiddels ook al weer door de ontwikkelingen ingehaald. De Gaffel is vervangen door een modern winkelpand waarin o.a. de HEMA is gevestigd.
De panden links in beeld lagen destijds aan de Dorpsstraat (nu de Brinkstraat).
De galanteriewinkel  was van de familie Donker die, zoals in die tijd gebruikelijk was voor een ansichtkaart, graag op de foto kwam. Op deze plek is nu Textiel Hans gevestigd.

Teksten: Historische Kring Losser
Fotomontages Andries Kuperus

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Sint Maartenstraat.

De toenmalige Voorstraat in 1925, op een stralende dag gefotografeerd. Op de achtergrond is nog net het Heininkshoes op het Martinusplein te zien. Op de plaats waar nu een Makelaardij is gevestigd was vroeger in een hoog pand de winkel van Holst.

Verderop (met zonwering) de winkel van Holtkamp en daarnaast het huis van loodgieter/postbode Wilke. Bij Wilke konden de huisvrouwen hun pannen laten solderen wanneer er een gat in zat.

Rechts stonden de panden die o.a. werden bewoond door de families Padberg en van Dijk en rechtsvoor liep de toenmalige Dr. Frederikstraat. Achter de bomen links achter in de straat staat Hotel Lemmink (nu ‘t Raedthuys).

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Sint Maartenstraat (2).

De St. Maartenstraat kennelijk ergens tussen de beide wereldoorlogen in. Alles ademt nog sfeer en rust. Links met de zonwering Holtkamp manufacturen en in het midden Hotel Lemmink (nu ’t Raedthuys).

Achter de scheve paal of lantaarn het Heininkhoes en het Bonkenhoes. Soms zou je nog eens een wandeling terug in de tijd willen maken.

Voor deze fotomontage is oud en recent materiaal in één beeld samengevoegd,  kruising St Maartenstraat/Raadhuisstraat.

Hotel Lemmink, nu restaurant “’t Raedthuis”, op een wasdag. Nog gelegen aan de toenmalige Tuinstraat. De weide links, waar het wasgoed te drogen hangt, was eigendom van de Ned. Herv. Kerk. Hierin had het “Blauwe Kruis”, een vereniging tegen drankgebruik, een houten kruis geplaatst waaraan allerlei spreuken werden bevestigd zoals “Broeders drinkt niet meer”. Met het aantal café’s in het Losser van vroeger een onbegonnen opgaaf.
De winkel met de luifel achter bomen was toen manufacturenhandel Holtkamp.

Teksten: Historische Kring Losser
Fotomontages Andries Kuperus

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, halte Café ter Denge (De Klomp).

Aan de Oldenzaalsestraat in 1903. Hier stopte de tram alleen op verzoek. De dienstregeling tussen Oldenzaal en Gronau telde op werkdagen vier ritten en op zon- en feestdagen zeven. Het traject tussen deze plaatsen werd in 42 minuten afgelegd.

In 1919 kostte een rit tussen Oldenzaal en Glane 30 cent. De houten paal midden in beeld was een onderdeel van de telegraafverbinding tussen het Gemeentehuis van Losser en het stadhuis van Oldenzaal.

Tekst: Historische Kring Losser
Fotomontage Andries Kuperus

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, het stationsemplacement.

Het stationsemplacement bevond zich op de plek waar nu de Rabobank staat. Op de achtergrond een vrijwel verdwenen stukje Losser. Alleen het pand waarin Pet’s Place (vroeger Donker) is gevestigd is nog herkenbaar. Daarnaast het A.B.T.B.- gebouw, het Erve Bentman en daarnaast, met de gebroken kap, het postkantoor aan de toenmalige Driehoekstraat.

Wat er zich op het spoor heeft afgespeeld is onduidelijk. Er is in ieder geval politie bij aanwezig geweest.

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, het voormalige Burg. van Helvoortplein.

Het Burg. Van Helvoortplein is een stukje Losser dat geheel is verdwenen. In het beeld zijn alleen de etalage van Henk Scheffer en het kantoor van Bouwma nog herkenbaar; al het overige is afgebroken. Precies in het midden is nu Blokker gevestigd. Op de achtergrond is het vroegere Hotel Centraal nog zichtbaar. Voor de winkelpanden geheel rechts is nieuwbouw in de plaats gekomen. Aardig is de richtingaanwijzer voor Overdinkel.

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Brinkstraat en de Gaffel.

Het pand links lag destijds aan de Dorpsstraat (nu de Brinkstraat).
De galanteriewinkel  was van de familie Donker die, zoals in die tijd gebruikelijk was voor een ansichtkaart, graag op de foto kwam. Op deze plek is nu Textiel Hans gevestigd.

In het midden de voor/vorige Gaffel in de vorm van toen nog een woonhuis. Na afbraak van dit pand is hier het winkelpand gebouwd waarin het laatst Boekhandel Lussing en Bruna waren gevestigd. Momenteel is hier de HEMA en bakker Bart in de nieuwbouw gevestigd.

Geheel links op de hoek van de huidige Kloosterstraat verscholen achter de bomen het oude pand van de familie Holst. Op deze hoek stond destijds ook de gietijzeren dorpspomp. Het huis met het spitse dak was van moeder Vos. In de woning verderop met de niendeur woonde de heer Beversn(’n Baas). Zonder toelichting is de plek als zodanig niet meer herkenbaar.

Het Logement Smit (dus nog niet de huidige bouw van 1910) rond 1900. Het aangebouwde huisje heette “De Koggel”. Dit was een snoepwinkeltje, maar de bijnaam heeft te maken met het feit dat er ook geweren en patronen (koggels) werden verkocht.
Bij hoogwater van de Dorpsbeek, die tussen de panden van Smit en Holst doorliep, stond dit winkeltje blank. Een beschrijving uit 1899 roemt “het ruime logement van Smit, met stalling, dat wel in den tuin als binnen de nodige gemakken aanbiedt om uit te rusten en zich tegen billijke prijzen te versterken voor den verderen tocht”.

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, hotel Smit.

Het “nieuwe” pand van Hotel Smit is gebouwd in 1910. Het logement was hier al gevestigd sinds 1810 en is op enkele oudere foto’s nog te zien. Hotel Smit zoals afgebeeld was Bondshotel van de ANWB. In een oud toeristisch gidsje getiteld “Bezoekt Losser, het Twentsche Dinkeldorp” (toen dus nog niet “verslingerd” aan de Dinkel) dat destijds werd geïllustreerd met foto’s van burgemeester Van Helvoort, stond op de achterkant de volgende advertentie: “Waarom bezoekt men Losser?
Omdat Hotel Smit u biedt: een prettig ruim pension, een gerenommeerde keuken en een keur aan dranken tegen billijken prijzen”.

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Brinkstraat 3.

Rechts de gevel van Hotel Smit ge(her)bouwd in 1910 met ingemonteerd een deel van het logement dat er voordien heeft gestaan. Daarnaast het voormalige dorpsschooltje.

Links het pand van Osse (nu Damer). In het midden de geheel verdwenen bebouwing van wat nu de Brinkstraat is.  

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Brinkstraat/Torenstraat.

De Brinkstraat met rechts Hotel Smit, ook café Smitkes genoemd.

Op de achtergrond met de niendeur het huis van Osse (nu Damer). De Osse’s waren afkomstig uit Ossenzijl. In 1862 kwam de familie naar Losser. De heer Osse trouwde met een dochter van smid Keilvers die in dit pand woonde. In tegenstelling tot andere “immigranten” uit het noorden zaten de Osse’s er warmpjes bij. Zij waren dan ook in staat om de steenfabriek aan de Oldenzaalsestraat over te nemen.

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Brinkstraat/Torenstraat.

Weer een plaatje van de oude dorpskern waarbij de kerk nog niet is afgebroken. De opnamedatum moet dus rond 1900 zijn geweest. Over het pand waarvoor de jongetjes staan kon vooralsnog niets worden achterhaald. Misschien komt er nog nadere informatie via bezoekers van losser-digitaal.

Tekst: Historische Kring Losser
Fotomontage Andries Kuperus

Links de voormalige pastorietuin met de pastorie. De tuin bestreek een groot deel van de huidige parkeerplaats aan het Raadhuisplein. Losser had in die tijd veel weg van een brinkdorp. De straat die met een bocht om het tuincomplex heen liep heette destijds de Tuinstraat.
Dit sfeervolle geheel is ondanks grote bezwaren vanuit diverse geledingen van de bevolking aan “de vooruitgang” opgeofferd.
De nieuwbouw van het Gemeentehuis heeft aan het dorpse karakter helaas definitief een einde gemaakt.

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Het groene hart van Losser (2).

Alle beschikbare foto’s, waarop de voormalige pastorietuin zichtbaar is, zijn hier gebruikt om een indruk te geven van de ligging van het complex ten opzichte van het Raadhuisplein. Ondanks het feit, dat e.e.a. zo nauwkeurig mogelijk is gemonteerd kan er door de ronde vorm van de tuin sprake zijn van een afwijking ten opzichte van de recent gefotografeerde omgeving.

De tuin werd kennelijk regelmatig gebruikt als achtergrond voor foto’s. Van de dames die op de achtergrond de straat vegen is bekend, dat zij door het gemeentebestuur hiervoor zijn ingehuurd.

Voor deze fotomontage is oud en recent fotomateriaal in één beeld samengevoegd, Het groene hart van Losser (3).

Deze montage is een compromis met de bedoeling om toch sfeervol weer te geven hoe de situatie ongeveer moet zijn geweest. De positie van het Froenshuis ten opzichte van het Aleida Leurinkhuis is niet helemaal correct . In het pand links achter het Froenshuis was destijds o.a. Garage Jassies gevestigd. Na afbraak is op deze plek een sportzaak gebouwd.

Tekst: Historische Kring Losser
Fotomontage Andries Kuperus

De auto op de voorgrond is van dokter de Bruijn.
Aan de vroegere Hoge Boekelstraat, de huidige dr. Frederikstraat, stond eeuwenlang het erve Zwerink dat reeds in 1475 genoemd wordt als Swedering. Het was in die tijd een erf met een “volle waar” wat betekende dat de boer aanspraken kon maken op de gemeenschappelijke gronden van de Marke Losser.
In 1601 is het erf eigendom van Het Kapittel van Oldenzaal en wordt het Swerinck genoemd. In de tijd van de reformatie, toen men niet openlijk het Rooms Katholieke geloof mocht belijden werd hier illegaal kerk gehouden.

Aan het eind van de 19e eeuw komen de eigendommen, doordat de familie uitstierf, toe aan de R.K. kerk van Losser. In 1958 is het “Lösse hoes” afgebroken. De R.K. Kerk van Losser heeft op de gronden van het Erve Zwerink in het begin van de 20e eeuw, toen de kerk op de markt te klein was geworden de Maria Geboortekerk gebouwd en er een dodenakker aangelegd die door oude Lossenaren nog steeds Sweermansbult wordt genoemd.

Op de Dr. De Bruijnstraat staan momenteel comfortabele bungalows . Dr. Leo de Bruyn was huisarts in Losser van de jaren 30 tot midden 70 van de vorige eeuw. Hij heeft zich beijverd voor een ziekenfond en niet te vergeten een Ziekenhuis dat er daadwerkelijk gekomen is. Helaas is het ziekenhuis en het erve Zwerink in de vergetelheid gekomen.

De R.K. Werklieden Vereniging is gelijktijdig met de Maria-Geboortekerk gebouwd. In 1934 werd “De Vereniging” ervoor aangebouwd. Dit pand is tijdens de jaarwisseling 1998/1999 afgebrand en het complex is kort nadien geheel afgebroken.Het ziet ernaar uit dat op de al langere tijd braakliggende grond appartementen zullen worden gebouwd.

Het gewaarde Erve Zwerink (Zweerman) was gelegen aan de Hoge Boekelerweg (momenteel Dr. Frederikstraat). Het was een zeer grote, oude hoeve en lange tijd in het bezit van het kapittel van Oldenzaal, dat was gesticht in de 10^e eeuw. In de reformatietijd werden op het Zweerman H. Missen opgedragen voor de katholieke bevolking. De grond is verkocht ten behoeve van de bouw van de R.K. Kerk, pastorie en de aanleg van het kerkhof. Afgebroken omstreeks 1950.

Tekst: Historische Kring Losser
Fotomontage Andries Kuperus