'BJ-TWENTE BEREID EN IN STAAT Z'N PARTIJTJE MEE TE BLAZEN'
ALGEMEEN BJ-DIRECTEUR HAN MULLER
 
Ter afsluiting van dit gedenkboek een interview met Han Muller. Sinds 1974 is Han Muller bij 'De Ravenhorst' (BJ- Twente) betrokken. De eerste tien jaar 'op afstand' vanuit een managementfunctie op het hoofdkantoor en vanaf 1984 'van zeer nabij' als algemeen directeur van de landelijk BJ-organisatie, het overkoepelende orgaan van veertien -in het land verspreide -centra, waarvan BJ- Twente er één is.
 
Omdat hij tevoren inzicht had gekregen in alle bijdragen voor dit boek, kunnen we Han Muller rustig de inleidende vraag stellen: 'Zijn er conclusies te trekken uit de verhalen in dit boek en zo ja: welke?'
Muller: 'Wat meteen opvalt is dat het verhaal van 'De Zandbergen' er één is van bergen en dalen. Dat geldt zowel voor de hele ontwikkeling rond de nieuwbouwals op personeelsgebied.
Om met het laatste te beginnen: we kunnen uit de informatie die de geïnterviewden geven, maar ook tussen de regels door, lezen hoe in diverse perioden aan een instelling op het terrein van de jeugdhulpverlening, vanuit verschillende opvattingen, leiding is gegeven. We zien hoe belangrijk de rol van een directeur kan zijn en hoe kwetsbaar tegelijkertijd die functie is.'

Respect

'Om met Johannes Hofman te beginnen: hij heeft op een hele karakteristieke -ik mag misschien wel zeggen 'eigenzinnige' -manier leiding gegeven aan 'De Ravenhorst'. Hij dwong daarmee veel respect af. Vervolgens zagen we een nieuwe directeur komen, Wouter van Loon. die aan de gang ging met idealen en trachtte in een snel tempo de verhoudingen te democratiseren binnen een van oorsprong hiërarchisch georganiseerde instelling. Een brug te ver!
 
Zijn opvolger Cor Struik gedroeg zich als directeur op een ongedwongen manier, bijna als "een avonturier'. Hij vond het terecht nodig om weer een duidelijke structuur te scheppen. Het paste bij hem om krachtig leiding te geven en met die houding kwam hij tegemoet aan wat zijn personeelsleden uiteindelijk -alhoewel velen het misschien niet zo uitspraken -van een directeur verlangden. En daarmee kwam de rust en de energie voor nieuwe ontwikkelingen weer terug op 'De Ravenhorst'.
 
Op die basis is de huidige directeur, Phlip Visser, doorgegaan. Zo veranderde een organisatie waarin veel werd geïmproviseerd in een organisatie waarin vernieuwing en verzakelijking zegevierden.'

Happy end

Muller vervolgt: 'Vervolgens de bergen en dalen inzake de nieuwbouw. Beslissingen op dat terrein werden net zo gemakkelijk genomen als ingetrokken. Het lijkt op een gegeven moment een eindeloze geschiedenis met het karakter van een treurverhaal te worden, maar dan opeens komt het happy end met de nieuwbouw te Enschede.

Tal van ontwikkelingen hebben een rol gespeeld bij de uiteindelijke beslissing om de jeugdhulpverlening van BJ in Twente naar de stad te verhuizen. Echter, zonder de privatisering van BJ, die per 1 januari 1989 gestalte kreeg, was de realisatie niet gelukt. De drie hoofdlijnen die het -aan de privatisering gekoppelde -Ondernemingsplan kenmerken, zijn namelijk: ombouw, schaalvergroting en reallocatie.
Alle drie doelstellingen zijn van toepassing op de verhuizing van BJ- Twente naar Enschede. Sterker nog: BJ- Twente geldt als het prototype voor de veranderingen die zich thans volop bij het Bijzonder Jeugdwerk voltrekken. Het gezegde 'geen woorden, maar daden' is daarom op dit centrum wel zeer nadrukkelijk van toepassing.'

Cruciale datum
'Dat de beslissing om naar de stad te gaan -om precies te zijn op 17 augustus 1987, ik zal die cruciale datum nóóit meer vergeten -is genomen door een directeur die nauwelijks een jaar in dienst was, Phlip Visser, maakt dat hij bijzonder sterk naar voren komt. Een man die zijn uitgangspunten ~ verzakelijking, duidelijkheid in verantwoordelijkheden en vernieuwing -heel consequent ten uitvoer brengt. Want die beslissing was op dat moment bijzonder riskant in meer dan een opzicht. Het was een zeer 'smal pad'.
 
Er was namelijk nog weinig acceptátie bij de medewerkers voor verplaatsing van de locatie. Voor velen gold dat zij na vele jaren een vertrouwde omgeving moesten verlaten.
Maar bovendien: er moest ineens een heel andere 'tent' komen. Ook de grotere differentiatie in het hulpaanbod -meer educatiegericht -en de verschillende vormen van samenwerking, vereisten een andere, flexibeler opstelling van het personeel.
 
Ik moet eerlijk bekennen dat ik in de jaren '85 en '86 een beetje 'contre coeur' meewerkte aan plannen om nieuwbouw in Losser te realiseren en ik ben dan ook blij dat Phlip Visser in 1987, nadat hij alles nog eens op een rijtje had gezet, met dit plan naar voren kwam. Er waren slechts twee intensieve besprekingen nodig om hem het groene licht te geven.'

Provivie en gemeente

'Gelet op de gecompliceerde voorgeschiedenis, is de nieuwbouw vervolgens in een snel tempo gerealiseerd. De medewerking van de provincie en de gemeente zijn daarbij van grote betekenis geweest. Wat de gemeente betreft: van begin af aan bleken burgemeester drs. K. Wieringa en zijn wethouders bereid support te geven aan het initiatief van BJ- Twente. Die bereidwilligheid is tot op de dag van vandaag aanwezig en de goede samenwerking is tijdens de rit alleen nog maar toegenomen.
 
De provincie heeft de ommezwaai van nieuwbouw op het terrein van 'De Ravenhorst' in Losser naar nieuwbouw in Enschede, ook erkend als een beweging in de juiste richting. Ik waardeer vooral de constructieve opstelling die gedeputeerde J .Dijkstra ten opzichte van ons heeft ingenomen. Het is bekend dat hij de jeugdhulpverlening een zeer warm hart toedraagt.
 
We hebben zowel het lokale als het provinciale bestuur duidelijk weten te maken dat BJ- Twente zich presenteert als een organisatie die gaarne bereid is met andere organisaties samen te werken en dit principe dan ook al in de praktijk brengt. Door de handen ineen te slaan kunnen wij beter voorbereid zijn op de problematiek die de komst naar de grote stad met zich mee brengt.'
 
Een tweede vraag, tevens slotvraag: Hoe ziet u de toekomst?
 
'Om op Phlip Visser terug te komen, een bekend Nederlands gezegde luidt: wie wind zaait zal storm oogsten. Phlip Visser heeft aanvankelijk wind gezaaid met zijn initiatief voor de verhuizing naar Enschede, hij heeft daarmee storm geoogst, maar hij heeft tevens zijn mensen op bekwame wijze door die storm heen geloodst.'
'De toekomst van BJ-Twente in Enschede zie ik als heel interessant, gelet op het initiatief in de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening om Enschede en Hengelo tot stedelijk knooppunt te maken. De ontwikkeling van beide steden wordt daarmee direct gekoppeld aan nieuwe economische mogelijkheden. Het is van belang dat BJ- Twente bereid en in staat is zijn partijtje straks mee te blazen, zowel richting jeugdhulpverlening als richting onderwijs en bedrijfsleven.
 
Er verandert nogal wat in het karakter van de samenleving in de komende tien jaar.
Soms ten gunste, soms in ongunstige zin. Al deze ontwikkelingen hebben ongetwijfeld betekenis voor de taken en methoden van werken in de jeugdhulpverlening.
Een flexibele, professionele organisatie als BJ- Twente zal daar niet alleen gaarne, maar ook adequaat op weten te reageren.'