Riolering in het buitengebied: drukriool, septic tank en IBA uitgelegd

Wie in het buitengebied woont, geniet van ruimte, rust en natuur. Maar een vrijstaande boerderij of woning aan een landweggetje is vaak niet aangesloten op de gewone vrijvervalriolering zoals in een stad of dorp. In plaats daarvan wordt het afvalwater afgevoerd via drukriolering, of op eigen terrein gezuiverd in een septic tank of IBA. Dat brengt eigen aandachtspunten met zich mee. In dit artikel lees je hoe deze systemen werken en hoe je problemen voorkomt.

Vrijverval versus drukriolering

In de bebouwde kom stroomt afvalwater onder invloed van de zwaartekracht door leidingen die onder een kleine helling liggen. Dat heet vrijvervalriolering. In het buitengebied liggen woningen vaak te ver uit elkaar om een vrijvallend stelsel aan te leggen. De leidingen zouden te lang en te diep worden.

Daarom is in de jaren tachtig en negentig in grote delen van het Nederlandse buitengebied drukriolering aangelegd. Bij elke woning of groep woningen staat een pompput. Het afvalwater uit de woning stroomt eerst onder vrij verval naar die put. Een pomp perst het vervolgens onder druk door een smalle leiding naar het dichtstbijzijnde vrijvallende riool of de zuivering.

Typische problemen met drukriolering

De pomp is het kloppend hart van het systeem. En pompen houden niet van:

• Vochtige doekjes en keukenpapier. Ze wikkelen zich om de waaier van de pomp en blokkeren hem.
• Vet. Stolt in de pompput en vormt een drijflaag die vlotters en sensoren verstoort.
• Zand en grind. Slijten de pomp en verstoppen de smalle persleiding.
• Regenwater. Een drukriool is niet berekend op regenwater. Is een regenpijp toch aangesloten, dan raakt de put bij een bui overbelast.

Bij een storing slaat vaak een alarm aan, met een lampje of een geluidssignaal bij de pompput. Gebruik dan zo min mogelijk water en meld de storing. In de meeste gemeenten is de gemeente of het waterschap eigenaar van de pomp en de persleiding en verantwoordelijk voor onderhoud. De leiding van je woning naar de pompput is meestal voor de eigenaar. Kijk voor de precieze verdeling op de website van je gemeente.

Septic tank en IBA

Woningen die niet op een drukriool zijn aangesloten, zuiveren het afvalwater op eigen terrein:

• Septic tank. Een ondergrondse tank met meerdere compartimenten. Vaste delen bezinken, vetten drijven op en het voorgezuiverde water wordt afgevoerd naar een infiltratieveld of sloot. Een septic tank moet regelmatig worden geleegd.
• IBA (Individuele Behandeling van Afvalwater). Een uitgebreidere installatie die het water biologisch zuivert, vaak met beluchting en bacteriën. Daarna kan het gezuiverde water op oppervlaktewater worden geloosd. IBA’s zijn er in verschillende klassen, afhankelijk van de eisen van de locatie.

Beide systemen zijn gevoelig voor dezelfde stoffen als een drukriool: doekjes, vet en chemicaliën. Agressieve schoonmaakmiddelen en ontstoppers kunnen bovendien de bacteriën in een IBA doden, waardoor de zuivering niet meer werkt.

Verstoppingen in de huisaansluiting

Ook in het buitengebied ligt tussen de woning en de pompput of septic tank een gewone afvoerleiding. Die kan net zo goed verstopt raken als in de stad. Vaak is die leiding ook nog langer, omdat erven groot zijn. Boomwortels zijn op het platteland een extra risico, net als verzakkingen door zwaar landbouwverkeer over het erf.

In gemeenten met een groot buitengebied, zoals Barneveld en de omliggende kernen op de Gelderse Vallei, krijgen rioolspecialisten regelmatig te maken met lange huisaansluitingen, wortelingroei en vervuilde pompputten. Bewoners kunnen terecht bij een specialist voor riool ontstoppen Barneveld die ook de leiding naar de pompput of septic tank kan reinigen en inspecteren.

Onderhoudstips voor het buitengebied

1. Spoel alleen toiletpapier door het toilet, zeker bij drukriolering of een IBA.
2. Giet geen vet, olie of resten van verf en oplosmiddelen door de afvoer.
3. Sluit regenwater niet aan op het drukriool of de septic tank, maar laat het infiltreren of afvoeren naar een sloot.
4. Laat een septic tank volgens het advies van de leverancier legen, meestal eens per een tot drie jaar.
5. Laat een IBA jaarlijks onderhouden door een erkende partij.
6. Houd de pompput, het deksel van de septic tank en ontstoppingsstukken bereikbaar.
7. Laat de huisaansluiting bij terugkerende klachten met een camera inspecteren.

Wat te doen bij een storing

• Gaat bij een drukriool het alarm af: beperk het watergebruik en bel het storingsnummer van de gemeente of het waterschap.
• Loopt de afvoer in huis niet weg maar is er geen alarm: de verstopping zit waarschijnlijk in je eigen leiding. Schakel een rioolspecialist in.
• Ruik je rioollucht rond een septic tank of IBA: laat de installatie controleren, mogelijk is hij vol of werkt de zuivering niet goed.

Bijgebouwen en schuren

Op erven in het buitengebied staan vaak schuren, werkplaatsen of een bijgebouw met een eigen toilet of spoelbak. Ook die afvoeren komen uit op de pompput of septic tank. Let er daarom op dat in een werkplaats geen olie, verfresten of reinigingsmiddelen in de afvoer belanden. Bij een verbouwing van een schuur tot woonruimte of B&B neemt de belasting op het systeem toe. Overleg in dat geval met de gemeente en een vakman of de bestaande voorziening voldoende capaciteit heeft.

Veelgestelde vragen

Wie betaalt de stroom van de pomp bij een drukriool? Dat verschilt per gemeente. In sommige gevallen is de pomp aangesloten op de meterkast van de woning, in andere gevallen heeft de pomp een eigen aansluiting van de gemeente. Kijk in de afspraken die bij de aanleg zijn gemaakt.

Mag ik een septic tank vervangen door een IBA? Dat is vaak mogelijk en soms zelfs verplicht als de lozingseisen veranderen. Overleg met de gemeente en het waterschap welke klasse IBA nodig is voor jouw locatie.

Waarom gaat het alarm van de pompput af terwijl er niets aan de hand lijkt? Een vervuilde vlotter of sensor kan een vals alarm geven. Het kan ook zijn dat er tijdelijk te veel water binnenkomt, bijvoorbeeld door een aangesloten regenpijp. Laat de oorzaak altijd onderzoeken, want een volgende keer kan het wel een echte storing zijn.

Conclusie

Riolering in het buitengebied werkt anders dan in de stad, maar vraagt om dezelfde zorg. Pompen, septic tanks en IBA’s zijn gevoelig voor doekjes, vet en chemicaliën. Met de juiste gewoonten en regelmatig onderhoud blijft het systeem jarenlang probleemloos werken. Voor de huisaansluiting kun je terecht bij een vakbedrijf als MWT Loodgieters & Riooltechniek, dat ook op het platteland de weg weet.